Debaty sejmoweSiodma Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie udostępnienia byłym junakom SP do celów emerytalnych danych o ich pracy w brygadach Powszechnej Organizacji Służba Polsce

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją posła Stanisława Żelichowskiego, przesłaną przy piśmie z dnia 31 stycznia br., SPS-0202-5628/01, w sprawie udostępnienia byłym junakom SP do celów emerytalnych danych o ich pracy w brygadach Powszechnej Organizacji ˝Służba Polsce˝, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

   Zasady postępowania w sprawach świadczeń emerytalno-rentowych są uregulowane ustawą z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z jej przepisami (art. 116) postępowanie w sprawie ustalenia prawa do emerytury lub renty Zakład Ubezpieczeń Społecznych wszczyna na podstawie wniosku zainteresowanego, do którego powinny być dołączone dowody uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokości. Do obowiązków organu rentowego należy wydanie decyzji stosownej do przedłożonych dowodów.

   Ciężar udowodnienia wszystkich okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia oraz warunkujących jego wysokość (okresy składkowe i nieskładkowe, wysokość przychodu, który ma stanowić podstawę wymiaru świadczenia) spoczywa na osobie składającej wniosek o przyznanie emerytury lub renty. Dotyczy to także byłych junaków SP.

   Pragnę wyjaśnić, że obowiązek przysposobienia zawodowego młodzieży w ramach Powszechnej Organizacji ˝Służba Polsce˝ wprowadzony został przepisami ustawy z dnia 25.02.1948 r. o powszechnym obowiązku przysposobienia zawodowego, wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego młodzieży oraz organizacji spraw kultury fizycznej i sportu (DzU nr 12, poz. 90 ze zm.). Podlegali mu obywatele polscy w wieku od 16 do 21 lat, zaś osoby, które nie odbyły zasadniczej służby wojskowej - do ukończenia 30 lat życia.

   Powszechny obowiązek przysposobienia zawodowego obejmował m.in. wykonywanie pracy okresowej (6 miesięcy w stosunku do młodzieży w wieku przedpoborowym, zaś w stosunku do młodzieży w wieku poborowym i starszej był to okres trwania zasadniczej służby wojskowej), która jest uwzględniania przy ustalaniu stażu ubezpieczeniowego jako okres składkowy.

   Przed dniem 28.05.1950 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 4.02.1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (DzU nr 6, poz. 46 ze zm.) niektóre okresy wykonywania pracy okresowej rodziły skutki w zakresie obowiązków związanych ze służbą wojskową. Młodzież w wieku poborowym i starsza wykonująca w dniu 28.05.1950 r. powszechny obowiązek przysposobienia zawodowego w zakresie określonym w art. 47 ust. 2 lit. b ustawy z dnia 25.02.1948 r. (której czas wykonywania pracy okresowej nie mógł przekraczać okresu zasadniczej służby wojskowej) stała się z dniem 28.05.1950 r. - z mocy prawa - żołnierzami odbywającymi zastępczą służbę wojskową w ramach powszechnego obowiązku wojskowego, a odbyty przez nią czas pracy w ramach obowiązku przysposobienia zawodowego zaliczony został na poczet trwania zastępczej służby wojskowej.

   Dowodem potwierdzającym pracę w ramach obowiązku przysposobienia zawodowego przypadającego przed 28.05.1950 r. jest zatem zaświadczenie właściwego organu wojskowego potwierdzające na podstawie danych ewidencyjnych okres pracy okresowej w PO ˝Służba Polsce˝ oraz odbycie skróconej służby wojskowej, zastępczej służby wojskowej albo zwolnienie od odbycia zasadniczej służby wojskowej. Jeżeli organ wojskowy - z powodu braku danych źródłowych - nie potwierdzi okresu pracy okresowej w PO ˝Służba Polsce˝ wykonywanej przez przedpoborowych, a potwierdzi jedynie fakt odbywania skróconej służby wojskowej, zainteresowani mogą przedkładać dla udowodnienia tej pracy zaświadczenie wydane przez Archiwum Akt Nowych lub oryginalne zaświadczenie wystawione przez PO ˝Służba Polsce˝.

   Zniesione z dniem 28.05.1950 r. możliwości skrócenia zasadniczej służby wojskowej albo zwolnienia od odbycia tej służby oznaczało, że poborowy po wykonaniu pracy okresowej w SP (nawet w wymiarze odpowiadającym okresowi zasadniczej służby wojskowej) mógł być powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej w pełnym obowiązującym wymiarze. W tym przypadku dowodami na potwierdzenie wykonywania pracy okresowej w PO ˝Służba Polsce˝ są zatem dokumenty wystawione w swoim czasie przez Powszechną Organizację ˝Służba Polsce˝, zaświadczenie Archiwum Akt Nowych lub w razie ich braku dowody zastępcze (np. legitymacja junaka SP, zeznania świadków współuczestników brygad i hufców SP).

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Ewa Lewicka

   Warszawa, dnia 21 lutego 2001 r.